Σπάνιες Γηγενείς Ποικιλίες | Κρασιά από τον Ελληνικό Αμπελώνα

Δοκίμασε σπάνιες γηγενείς ποικιλίες. Μοναδικά ελληνικά κρασιά με περιορισμένη παραγωγή και γεύση που εκφράζει το terroir κάθε τόπου.

Βάλε και εσύ στο “μάτι” κάποιες από τις “Σπάνιες Γηγενείς Ποικιλίες” και ανακάλυψε καλύτερα αυτό το σταφύλι που σου ταιριάζει περισσότερο. Εμείς εστιάσαμε σε “3“ αν και είναι τόσες πολλές που δεν απαριθμούνται στα δάχτυλα και των 2 χεριών.

Επιμέλεια κειμένου: Kατερίνα Καρσιώτη- Wine Editor

Για μία άλλη απόλαυση, ίσως σπάνια ή και ιδιαίτερη αξίζει κυρίως να αφεθείς σε ένα αμπελοοινικό οικοσύστημα όπου το ίδιο θα σου αφηγηθεί πραγματικά “μυστικά” τα οποία μπορεί και μέχρι ώρας να μην γνωρίζεις αλλά ακόμα καλύτερα να μην έχεις δοκιμάσει. Και λέω “καλύτερα” γιατί ποτέ δεν είναι αργά καθώς ευθύς αμέσως θα δούμε περιπτώσεις ποικιλιών αμπέλου που ακούνε στο όνομα “σπάνιες γηγενείς ποικιλίες”. Εσύ τι λες για αυτήν την “άλλη” απόλαυση που αξίζει να ρίξεις ματιά και έπειτα να πάρεις γεύση;

Χωρίς πρωτόκολλα και πολλούς οινικούς εξειδικευμένους όρους, πάμε να δούμε την περίπτωση των σπάνιων γηγενών ποικιλιών που σίγουρα εμπνέει. Ταυτόχρονα στην ατζέντα προστίθενται και φιάλες κρασιού που ενορχηστρώνουν μία ιστορία, οι οποίες ξεχωρίζουν με την ιδιαιτερότητά τους και την αίσθηση της προέλευσης (sense of place) που επιδεικνύουν.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η διάσωση και η ανάδειξη παλαιών αμπελώνων όπως επίσης και η προσπάθεια μικρών καλλιεργητών για την κληρονομιά τους, αποτελούν προϋποθέσεις που επέτρεψαν να επιβιώσουν μέχρι και σήμερα αρκετές αυτόχθονες ποικιλίες. «Σπάνιες» λοιπόν δεν σημαίνει πάντα άγνωστες. Σημαίνει περιορισμένη καλλιέργεια, μικρές στρεμματικές εκτάσεις, αμπέλια που συχνά φυλάχτηκαν σαν οικογενειακά κειμήλια και έφτασαν μέχρι και τις μέρες μας και φυσικά μικρές περιορισμένες παραγωγές. Και μην ξεχνάμε κάθε τέτοια φιάλη που έρχεται στο προσκήνιο από αυτές τις σπάνιες γηγενείς ποικιλίες είναι ταυτοχρόνως και μια πράξη αντίστασης στην ομοιομορφία. Πίσω από τις διεθνώς προβεβλημένες ποικιλίες αμπέλου, πάντα κρύβεται ένας κόσμος πιο σπάνιος, πιο ευαίσθητος και ταυτόχρονα πιο αυθεντικός και εκφραστικός.

Το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια τις ακούς όλο και πιο πολύ δεν είναι τυχαίο. Το ντεμπούτο τους συμπίπτει άλλωστε με την συνθήκη ότι όλο και περισσότεροι οινοποιοί τις αντιμετωπίζουν σαν δημιουργική πρόκληση: πειραματίζονται με ελεγχόμενες ζυμώσεις, χαμηλές αποδόσεις και μικροοινοποιήσεις, συχνά σε συνδυασμό με βιολογικές ή ελάχιστα παρεμβατικές πρακτικές. Γιατί πολύ απλά ο στόχος δεν είναι η τυποποίηση, αλλά το ακριβώς αντίθετο: να αποτυπωθεί η μοναδικότητα του κάθε τόπου, το terroir του χωρίς πολλά “φτιαξίδια” πάντα όμως με γνώση, εξειδίκευση και απόλυτο μεράκι. Επίσης αυτή η συνεχιζόμενη αναβίωση μιας σειράς ιστορικών ποιοτικών σπάνιων γηγενών ποικιλιών, που χρόνο με τον χρόνο προστίθενται στην ατζέντα όλο και περισσότερες, είναι και ένα από τα συναρπαστικά στοιχεία του ελληνικού αμπελώνα.

Τεχνικό Box — Οι σπάνιες γηγενείς ποικιλίες με μια γρήγορη ματιά

• Καλλιέργεια: Μικρές εκτάσεις, συχνά παλαιοί αμπελώνες με χαμηλή στρεμματική απόδοση
• Τρύγος: Προσαρμοσμένος στο μικροκλίμα κάθε περιοχής
• Οινοποίηση: Μικροοινοποιήσεις, πειραματικές δεξαμενές, γηγενείς ζύμες, φυσικές οινοποιήσεις κ.α.
• Στυλ κρασιών: Εκφραστικά, που εντρυφούν ιδιαιτέρως στο terroir του εκάστοτε τόπου, συλλεκτικά και ταυτόχρονα καινοτόμα. Σε σύγκριση με τις ευρέως γνωστές ποικιλίες, οι σπάνιες γηγενείς ποικιλίες δεν στοχεύουν σε μεγάλους όγκους ή ομοιομορφία, αλλά στην αυθεντικότητα και τη μοναδικότητα.

Παραδείγματα Σπάνιων Γηγενών Ποικιλιών

Βερτζαμί (Λευκάδα)

• Τι το ξεχωρίζει: Ερυθρή ποικιλία με πλούσιες ταννίνες, έντονα φρουτώδη αρώματα, νότες κόκκινου κερασιού, βατόμουρου, βανίλιας και καπνού αν ακολουθήσει παλαίωση. Μετά την παλαίωση αποκτά υψηλή οξύτητα.
• Χαρακτηριστικά: Μικρές εκτάσεις σε Ιόνια νησιά, σποραδικά σε Πάτρα και Αγρίνιο. Ανθεκτικό στις ασθένειες, ευαίσθητο στην ξηρασία.
• Food pairing: Παλαιωμένα τυριά, κυνήγι, ψητά κρεατικά, συκώτι στο τηγάνι ή στη σχάρα.
• Για γευστική δοκιμή: Διάγων Βερτζαμί – Οινοποιία Μαρκόγιαννη, Κεροπάτης – Σύφλογο

Αυγουστιάτης (Ζάκυνθος, Πελοπόννησος)

• Τι το ξεχωρίζει: Ερυθρή ποικιλία με αρώματα κόκκινων φρούτων και βοτάνων, βελούδινες τανίνες, μέτρια οξύτητα, ιδανική για παλαίωση με νότες βανίλιας και μπαχαρικών.
• Χαρακτηριστικά: Καταγωγή κυρίως από Ιόνια νησιά (ιδιαίτερα Ζάκυνθος), μικρές φυτεύσεις σε Δυτική Πελοπόννησο και Κυκλάδες (Τήνος).
• Food pairing: Σκληρά τυριά, ζυμαρικά με κόκκινη σάλτσα, κρεατόπιτα, μπάρμπεκιου, κοκκινιστά κρέατα.
• Για γευστική δοκιμή: Sun Rose – Κτήμα Γράμψα, Mavro – T-OINOS

Κατσανό (Σαντορίνη)

• Τι το ξεχωρίζει: Λευκή ποικιλία με αρώματα λουλουδιών, πυρηνόκαρπων φρούτων, τροπικές νότες και ορυκτές αποχρώσεις. Τραγανή οξύτητα και φρουτώδης επίγευση.
• Χαρακτηριστικά: Καλλιεργείται μόνο σε περιορισμένες ποσότητες στη Σαντορίνη· συχνά εμφανίζεται σε χαρμάνια λόγω περιορισμένης παραγωγής.
• Food pairing: Παλαιωμένα τυριά, ριζότο λαχανικών, χοιρινό με πουρέ σελινόριζας, θαλασσινά, λευκά κρέατα.