Makarounas Winery – Κυπριακός Αμπελώνας & Γηγενείς Ποικιλίες

Ζήστε την αυθεντικότητα του Κυπριακού αμπελώνα στο Makarounas Winery. Οίνος, terroir και γευσιγνωσία που συνδέει παράδοση και καινοτομία.

O Θοδωρής Μακαρούνας, ιδιοκτήτης του Makarounas Winery ξεναγεί το οινόφιλο κοινό σε έναν αμπελώνα, για τον οποίο σίγουρα θέλει να μάθει πολλά…

Επιμέλεια κειμένου: Κατερίνα Καρσιώτη-Δημοσιογράφος Οίνου

Τι λέτε κάτι τρέχει με τον Κυπριακό αμπελώνα;

Η αλήθεια είναι ότι ένα αρκετά μεγάλο διάστημα, ακούμε, διαβάζουμε αλλά και βλέπουμε σε wine lists κυπριακά κρασιά τα οποία σιγά σιγά διεισδύουν και στην ελληνική αγορά αλλά και στη συνείδηση των καταναλωτών. Στεκόμαστε πάνω από την φιάλη για να δούμε παραγωγούς, οινοποιεία αλλά και να ανακαλύψουμε και τις δικές τους πρωταγωνίστριες και γηγενείς ποικιλίες. Τι πιο όμορφο άλλωστε από μία τέτοια οινική εξερεύνηση.

Ο κυπριακός αμπελώνας λοιπόν, κρυμμένος ανάμεσα σε βουνά, αρχαία εδάφη και το φως της Μεσογείου, μοιάζει -θα πούμε αφηγηματικά- ένα καλά φυλαγμένο “μυστικό”. Που όμως αναδύεται και “μπαίνει” με το δικό του τρόπο και με σταθερό βηματισμό στο τραπέζι. Να σημειώσω ότι πρόκειται για έναν από τους αρχαιότερους αμπελώνες του κόσμου με συνεχή καλλιέργεια που για μεγάλο μέρος του οινόφιλου κοινού μένει ανεξερεύνητη. Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα να ανακαλύψουμε περισσότερα για αυτόν τον οινικό τόπο μέσα βεβαίως από τα πρόσωπα της νέας αμπελουργικής και οινοποιητικής γενιάς;

Σήμερα, σε εποχές που το κρασί επιστρέφει στις ρίζες του, η Κύπρος ανεβάζει στροφές και δείχνει πως διαθέτει τη δική της, ξεχωριστή φωνή στον παγκόσμιο οινικό χάρτη. Μικρά οινοποιεία ξεφυτρώνουν ανάμεσα σε λόφους, ασβεστολιθικά εδάφη και χωριά που μοιάζουν να έχουν παγώσει στον χρόνο. Οινοποιοί νέας γενιάς επιστρέφουν στη γη των παππούδων τους με όραμα, γνώση και εξειδίκευση, όπου δεν θέλουν απλώς να φτιάξουν καλό κρασί αλλά να αποτυπώσουν ουσιαστικά σε κάθε φιάλη την ουσία του τόπου τους. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι και ο Θοδωρής Μακαρούνας, ιδιοκτήτης του Makarounas Winery, που δεν κρύβει τη φιλοδοξία του: να δώσει φωνή στις άγνωστες γηγενείς ποικιλίες της Κύπρου και να τις τοποθετήσει εκεί που τους αξίζει — στο διεθνές σκηνικό.

Εκεί στη Λετύμπου Πάφου, ο Θοδωρής μετατρέπει την παρακαταθήκη τεσσάρων γενεών σε εμπειρία. Όχι μόνο με κρασιά που μιλούν για τον τόπο, αλλά και με γευσιγνωσίες που μοιάζουν με οικογενειακά τραπέζια. Ποιες ποικιλίες αμπέλου φύονται στην Κύπρο, υπάρχουν σταφύλια που θα λέγαμε ότι μοιάζουν οργανοληπτικά με κάποια από τα ελληνικά, για την μοναδικότητα του terroir εκεί, για τις ΠΟΠ και ΠΓΕ ζώνες, για την αμπελουργική ζώνη της Ελλάδας επίσης που τον εμπνέει ιδιαιτέρως , αλλά και για κάθε μυστικό και πληροφορία που αξίζει να γνωρίσεις για τον κυπριακό αμπελώνα, ο Θοδωρής Μακαρούνας μας δίνει “γεύση” από το Α έως το Ω.

Θοδωρή Μακαρούνα,  τι αξίζει να γνωρίζει, καταρχάς, το οινόφιλο κοινό για την αμπελοοινική κουλτούρα της Κύπρου και κάποια από τα κύρια χαρακτηριστικά της;

Η Κύπρος ιστορικά κουβαλά μια μακρόχρονη αμπελουργική κληρονομιά, είναι ένας από τους παλαιότερους αμπελώνες του κόσμου σε συνεχή καλλιέργεια. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει ακόμα ένας «κρυμμένος θησαυρός» για πολλούς οινόφιλους. Το έντονο ανάγλυφο, το ζεστό μεσογειακό κλίμα με τη θαλάσσια αύρα, η ποικιλομορφία των εδαφών και κυρίως οι αυτόχθονες ποικιλίες, αποτελούν τα κύρια στοιχεία που δίνουν στον κυπριακό αμπελώνα τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα.

Πόσα οινοποιεία ανακαλύπτει ο επισκέπτης σήμερα, σε ποια περιοχή συναντά κανείς την ΠΟΠ ζώνη της Κύπρου και που υπάρχουν οι περισσότεροι αμπελώνες της νήσου;

Σήμερα στην Κύπρο δραστηριοποιούνται περίπου 60 οινοποιεία μικρού και μεσαίου μεγέθους παραγωγής, κυρίως στις ορεινές ζώνες Πάφου και Λεμεσού, με την Πάφο να διαθέτει τους περισσότερους αμπελώνες του νησιού. Το νησί μας διαθέτει επτά κατοχυρωμένες ζώνες ΠΟΠ: Κουμανδαρία, Κρασοχώρια Λεμεσού (με υποζώνες όπως Αφάμης και Λαόνα), Πιτσιλιά, Βουνί Παναγιάς – Αμπελίτης και Λαόνα – Ακάμας. Υπάρχουν επίσης τέσσερις περιοχές ΠΓΕ (Πάφος, Λεμεσός, Λευκωσία, Λάρνακα). Από τα ιστορικά αμπελοτόπια της Κουμανδαρίας μέχρι τα παράκτια terroir του Ακάμα, ο Kυπριακός αμπελώνας αντικατοπτρίζει την ποικιλία και το βάθος του τόπου.

Πως θα περιγράφατε την μοναδικότητα του συγκεκριμένου αμπελώνα αλλά και του δικού της ξεχωριστού terroir;

Η μοναδικότητα του κυπριακού αμπελώνα έγκειται κύριος στο γεγονός ότι είναι ακόμα σε μεγάλο βαθμό άθικτος από τη βιομηχανοποίηση. Βρίσκουμε αμπελώνες ξηρικούς, με προσαρμοσμένες ποικιλίες στις συνθήκες του νησιού και με ηλικίες που συχνά ξεπερνούν τα 70–100 χρόνια. Το terroir κάθε περιοχής αλλάζει δραστικά μέσα σε μικρές αποστάσεις: από εδάφη ασβεστολιθικά και γύψινα, μέχρι σχιστολιθικά και ηφαιστειακά. Αυτή η ποικιλομορφία δίνει μεγάλη πολυπλοκότητα στο Κυπριακό κρασί.

Στη δική μας περίπτωση, το οινοποιείο και τα αμπέλια μας βρίσκονται στη Λετύμπου της Πάφου. Ένα χωριό με ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και με ξεχωριστή φυσιογνωμία, όπου η φύση και ο αμπελώνας συνυπάρχουν σε αρμονία. Σε υψόμετρο 350–550 μέτρων, μέσα σε κοιλάδα περιτριγυρισμένη από τα βουνά της Παναγιάς και της Τσάδας, δημιουργείται μικροκλίμα που παρατείνει την ωρίμαση των σταφυλιών. Οι δροσερές νύχτες και η πρωινή πάχνη χαρίζουν στα κρασιά μας μια αρωματική πολυπλοκότητα και ισορροπημένη οξύτητα. Το σπάνιο έδαφος, πλούσιο σε κρυσταλλικό γύψο και ασβεστόλιθο, προσδίδει χαρακτηριστική ορυκτότητα, αλμυρή φινέτσα και δομή στα κρασιά μας.

Οι πιο εμβληματικές ποικιλίες της νήσου που αξίζει να εστιάσει κάθε οινόφιλος που ξεκινά να εξερευνεί την Κύπρο του κρασιού; Επίσης κάποιο σταφύλι της που πιθανώς “ταιριάζει” ή έχει κοινά χαρακτηριστικά με κάποιες από τις ελληνικές ποικιλίες;

Οι γηγενείς ποικιλίες είναι ο μεγαλύτερος θησαυρός μας. Το Ξυνιστέρι, το Σπουρτίκο, η Πρωμάρα, η Βασίλισσα, η Μοροκαλλέννα, το Γιαννούδι και το Μαραθεύτικο είναι ποικιλίες με ξεχωριστή προσωπικότητα που μπορούν άνετα να σταθούν περήφανα αλλά σεμνά στο διεθνές προσκήνιο. Δεν υπάρχουν έντονες γευστικές συγγένειες, όμως προσωπικά θα έλεγα ότι το Ξυνιστέρι θυμίζει μια φωτεινή, πιο ανάλαφρη εκδοχή της Ρομπόλας, ενώ το Γιαννούδι, με τις πικάντικες και βοτανικές του νότες, παραπέμπει σε Λημνιό ή Αγιωργίτικο.

Πριν πόσα χρόνια ουσιαστικά η Κύπρος ξεκίνησε ουσιαστικά να διεισδύει πιο δυναμικά στον οινικό χάρτη;

Η ουσιαστική αναγέννηση ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90, όταν ιδρύθηκαν τα πρώτα μικρά οινοποιεία που διαφοροποιήθηκαν από τη μαζική παραγωγή. Η προσπάθεια αυτή ενισχύθηκε ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία, με περισσότερους παραγωγούς να αναδεικνύουν την ποιότητα και ιδιαιτερότητα των τοπικών ποικιλιών. Πλέον, τα κυπριακά κρασιά συμμετέχουν σε διεθνείς διαγωνισμούς και συζητούνται σε σοβαρές γευσιγνωστικές συζητήσεις. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί πως το Κυπριακό κρασί φιγουράρει πλέον σε wine lists καταξιωμένων εστιατορίων και ξενοδοχείων ανά το παγκόσμιο, γεγονός που υπογραμμίζει την δυναμική και εξωστρέφεια του κλάδου, με την διεθνής αναγνωρισιμότητα να μας κάνει ιδιαίτερα περήφανους σαν τοπικούς παραγωγούς.

Ποια η θέση των κυπριακών οίνων στη διεθνή αγορά και τα χαρακτηριστικά εκείνα που μπορούν να τα κάνουν πιο ανταγωνιστικά και ελκυστικά;

Αν και η Κύπρος παραμένει μικρή σε παραγωγή, πιστεύω ακράδαντα πως το μέλλον μας βρίσκεται στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα. Ως οινοποιός, βλέπω κάθε χρόνο την απήχηση που έχουν οι γηγενείς μας ποικιλίες στους επισκέπτες και στους διεθνείς επαγγελματίες του κρασιού. Ποικιλίες όπως το Σπούρτικο, Βασίλισσα, Μοροκανέλλα και το Γιαννούδι προσφέρουν μοναδικά προφίλ που δύσκολα συναντά κανείς αλλού. Αυτό που μας κάνει ανταγωνιστικούς δεν είναι μόνο η γεύση, αλλά η αυθεντικότητα. Η Κύπρος έχει να αφηγηθεί μια ιστορία που χάνεται στους αιώνες. Και σήμερα, χάρη στην εξέλιξη της τεχνογνωσίας και τη συνεργασία μεταξύ παραγωγών, μπορούμε να παρουσιάσουμε κρασιά που στέκονται επάξια δίπλα σε διεθνώς αναγνωρισμένες ετικέτες.

Η πρόσφατη διάκριση στα Great Greek Wines 2025 είναι μόνο ένα δείγμα ότι η δουλειά μας αναγνωρίζεται. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι συνέπεια, εξωστρέφεια και ένα συλλογικό όραμα για το πού θέλουμε να πάμε ως κυπριακή οινοπαραγωγή. Οι οινόφιλοι σήμερα αναζητούν το ιδιαίτερο, το τοπικό, το τίμιο κρασί με ταυτότητα – κι εμείς έχουμε ακριβώς αυτό.

Τι θα συμβουλεύατε έναν οινόφιλο που επιθυμεί να ανακαλύψει τον Κυπριακό αμπελώνα; Από που να ξεκινήσει και που να εστιάσει;

Από όπου και αν ξεκινήσει η ύπαιθρος της Κύπρου είναι γεμάτη διαμαντάκια, οινοποιεία με αυθεντικές εμπειρίες και ανθρώπους πρόθυμους να μοιραστούν τις ιστορίες τους. Για καλύτερη οργάνωση, οι Δρόμοι του Κρασιού της Κύπρου είναι ο ιδανικός οδηγός. Στην Πάφο ξεχωρίζουν η διαδρομή Λαόνα – Ακάμας και η διαδρομή Βουνί Παναγιάς – Αμπελίτης, όπου ανήκει και το χωριό μας η Λετύμπου. Οι διαδρομές περνούν από περιοχές σπάνιας φυσικής ομορφιάς, ιστορικά χωριά και επισκέψιμα οινοποιεία, συνδυάζοντας το κρασί με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και τη φύση. Αυτή είναι η ουσία του οινικού τουρισμού στην Κύπρο: η αμεσότητα, η φιλοξενία και οι ιστορίες πίσω από κάθε φιάλη.

Σε ποια περιοχή εδρεύει το Makarounas Winery και με ποιες γηγενείς ποικιλίες ασχολείστε όσον αφορά την παραγωγή κρασιών;

Το Makarounas Winery ιδρύθηκε το 2016 στη Λετύμπου της Πάφου, συνεχίζοντας μία παράδοση τεσσάρων γενεών αμπελοκαλλιεργητών. Καλλιεργούμε 280 δεκάρια αποκλειστικά βιολογικών και αυτόρριζων αμπελώνων, με ποικιλίες όπως Ξυνιστέρι, Σπουρτίκο, Πρωμάρα, Βασίλισσα, Μοροκαλλέννα, Γιαννούδι, Μαραθεύτικο και Λευκάδα, αλλά και μικρές ποσότητες διεθνών ποικιλιών.

Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής της Πάφου και πόσες ετικέτες διαθέτετε στην ατζέντα σας;

Η Πάφος, και ειδικά τα ημιορεινά και ορεινά χωριά της, προσφέρουν ένα ιδανικό περιβάλλον για την καλλιέργεια σταφυλιών υψηλής ποιότητας: υψόμετρα από 300- 1100 μέτρων, ασβεστολιθικά και γύψινα εδάφη, αλλά και μεγάλη διαφορά θερμοκρασίας ημέρας–νύχτας. Αυτά συμβάλλουν σε αρωματική ένταση, οξύτητα και ισορροπία. Διαθέτουμε σήμερα 9 μονοποικιλιακές ετικέτες, που αποτυπώνουν την καθαρή έκφραση κάθε ποικιλίας και terroir.

Ανήκετε στη νέα γενιά του οινοποιείου που επανασυστήνουν τον Kυπριακό αμπελώνα. Πως βλέπετε την εξέλιξη του κυπριακού κρασιού;

Η νέα γενιά οινοποιών στην Κύπρο στην οποία περήφανα ανήκω, έχει στραφεί αποφασιστικά προς την ποιότητα, την αυθεντικότητα και τη διεθνή γλώσσα του terroir. Πιστεύω πως τα κυπριακά κρασιά έχουν μπροστά τους ένα εξαιρετικά υποσχόμενο μέλλον, εφόσον συνεχίσουμε με συνέπεια και τόλμη. Το πιο ελπιδοφόρο στοιχείο είναι ότι, πλέον, δεν φτιάχνουμε κρασί για να μοιάσουμε σε άλλους, αλλά για να αναδείξουμε με τον δικό μας τρόπο τον μας τόπο μας, εκφράζοντας έτσι την ιδιαιτερότητα του Κυπριακού οίνου.

Τι θέση έχει στο οινοποιείο σας η οινοτουριστική εμπειρία; Είναι μία θεματική μορφή τουρισμού στην οποία επενδύετε ή θα επενδύσετε για την περαιτέρω εξωστρέφεια του οινικού προιόντος;

Για εμάς ο οινοτουρισμός δεν είναι τουριστικό προϊόν, αλλά μια αυθεντική εμπειρία. Ο επισκέπτης περπατά στα αμπέλια, γνωρίζει το κελάρι και δοκιμάζει τα κρασιά στον τόπο που γεννιούνται. Τις ημέρες γευσιγνωσίας συνοδεύουμε το κρασί με παραδοσιακές γεύσεις της κυπριακής κουζίνας από τα χέρια της μητέρας μου, ώστε η εμπειρία να είναι ολοκληρωμένη, μια γευστική και πολιτιστική επαφή με τον τόπο και την παράδοση της Λετύμπου.

H αμπελουργική περιοχή της Ελλάδας που σας εμπνέει και οι διεθνείς χώρες στις οποίες εστιάζετε όσον αφορά την εξαγωγή των προιόντων σας;

Η Κεφαλονιά είναι μία από τις ελληνικές περιοχές που μας εμπνέει, για το πώς ανέδειξε τη Ρομπόλα με σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Σε διεθνές επίπεδο, μας εμπνέουν κρασιά περιοχών όπως το Jura, η Etna, η Sant’Anna in Collio, διότι είναι παραδείγματα προς μίμηση μικρών terroir που μπορούν να αναδείξουν κρασιά παγκόσμιας κλάσης. Αυτό το όραμα θέλω να υπηρετήσω και για την Κύπρο μας.