Σαντορίνη & Θηρασιά: Ένα οινικό ταξίδι στη ‘Γη του Ασύρτικου’

Σαντορίνη και Θηρασιά, δύο οινικοί κόσμοι που σε προσκαλούν σε ένα ταξίδι στη ‘Γη του Ασύρτικου’, σε αμπελώνες με αφήγημα πληθωρικό.

“Οίνος” γένους θηλυκού; Kαι όμως!

Ένα οινικό ταξίδι στη “Γη του Ασύρτικου” με συνοδοιπόρους, Γυναίκες του Κρασιού της Σαντορίνης είναι κάτι περισσότερο από ελκυστικό και συνάμα πληθωρικό.

Από τη Σαντορίνη μέχρι την μικρή “αδερφή” της απέναντι, το μικρό νησάκι της Θηρασιάς οι οινικές ιστορίες “τρέχουν” με γυναικείο πρόσημο, διαθέτουν γοητεία αλλά ταυτόχρονα πυγμή, έχουν συναίσθημα και πάθος παράλληλα όμως επαγγελματισμό, διορατικότητα και αφοσίωση. Η προσήλωση τους σε έναν αμπελώνα με ιδιαιτερότητα και μοναδικότητα ο οποίος κατάφερε να εντάξει την Ελλάδα στον παγκόσμιο οινικό χάρτη χάρη στην δυναμική γηγενής ποικιλία “Ασύρτικο”, καθιστά σαφώς το αφήγημα ξεχωριστό και πληθωρικό που αξίζει να στρέψεις την προσοχή σου.

Από τα πολύβουα Φηρά, το Καμάρι, την Μέσα και Έξω Γωνιά και τον Πύργο, το Μεγαλοχώρι, το Εμπορίο και την Οία μέχρι την Θηρασιά που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής απέναντι, οι πρώτες εικόνες με τις οποίες “εφοδιάζεται” ο κάθε επισκέπτης είναι ποικίλα αμπελοτεμάχια που εκτείνονται κατά μήκος όλου του δικτύου προκαλώντας όλα τα βλέμματα.

Σε αυτό το “οικοσύστημα” ανακαλύπτει κανείς τους αμπελώνες να ξεκινούν από τα δυτικά υψόμετρα του νησιού πάνω ακριβώς από τα γκρεμνά της καλντέρας και να κατηφορίζουν προς το παραλιακό μέτωπο. Τα αμπέλια λοιπόν στη Σαντορίνη όπως και στη Θηρασιά διαμορφώνονται σε σχήμα καλαθιού τα οποία οι ντόπιοι ονομάζουν “κουλούρες” ή “αμπελιές” μέσα στα οποία τα σταφύλια προστατεύονται από τον ήλιο και τις ισχυρές υψηλές θερμοκρασίες αλλά ταυτόχρονα και από τους ανέμους.

Ο σαντορινιός αμπελώνας, ένα πραγματικό “μνημείο” 

Καταρχάς να αναφερθεί ότι η οριοθετημένη ζώνη παραγωγής οίνων ΠΟΠ Σαντορίνη (PDO Santorini) νομοθετήθηκε και θεσπίσθηκε κατά το έτος 1971 περιλαμβάνοντας Σαντορίνη (Θήρα) και Θηρασιά. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι διαθέτει επίσης έναν από τους παλαιότερους αμπελώνες στο κόσμο με τις ρίζες του πίσω στα προϊστορικά χρόνια με αμπελοκαλλιεργητική παράδοση τουλάχιστον 3.500 χρόνια.

Στην περιοχή του Ακρωτηρίου τα αρχαιολογικά ευρήματα έχουν δείξει ότι από τον 17^ο αιώνα, καλλιεργούνται οι αμπελώνες με τα εδάφη να είναι ηφαιστειακά και να αποτελούνται από ένα συνδυασμό βασάλτη, ηφαιστειογενούς τέφρας, άμμου, ελαφρόπετρας, ανδεσίτη και διαφόρων άλλων ηφαιστειακών πετρών. Αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έχουν δημιουργήσει ένα μοναδικής σύστασης έδαφος με την φυλλοξήρα η οποία κατέστρεψε ένα τεράστιο μέρος τις προηγούμενες δεκαετίες, του παγκόσμιου ευρωπαϊκού αμπελώνα να μην κατάφερε ποτέ να διεισδύσει σε αυτό το περιβάλλον. Μιλάμε λοιπόν για τον πιο γηραιό αμπελώνα στην Ελλάδα και έναν από τους γηραιότερους σε ολόκληρο τον κόσμο με κάποια από τα αμπέλια να έχουν ριζικό σύστημα που ξεπερνάει τα 3000 έτη.

Και γιατί όλοι μιλούν για το Ασύρτικο; 

Καθόλου τυχαίο καθώς πρόκειται για την κυρίαρχη και πρωταγωνίστρια γηγενής ποικιλία του νησιού, την ποικιλία “ορόσημο” αλλιώς,  με άπλετη χάρη, φινέτσα, στόφα, νεύρο και πολυπλοκότητα. Άλλωστε αποτελεί το λευκό εκείνο σταφύλι που η Ελλάδα διείσδυσε στις διεθνείς αγορές του οινικού χάρτη. Το Ασύρτικο λόγω της καταγωγής και του ξεχωριστού terroir καταφέρνει να δώσει κρασιά με υψηλές οξύτητες που επιμένουν, χαρακτηριστική ορυκτότητα, νότες θαλάσσιας αύρας και γενναιόδωρο αλκοόλ που εντυπωσιάζει και τον πιο απαιτητικό οινόφιλο.

Το ελληνικό κρασί λόγω του Ασύρτικου, των αμπελουργών και των παραγωγών της Σαντορίνης βγήκε κατά κάποιο τρόπο από την αφάνεια και πέρασε στην επόμενη φάση. Μέχρι σήμερα έχει δεχτεί ποικίλες ελληνικές και διεθνείς διακρίσεις, με κάβες και εστιατόρια του εξωτερικού να το τοποθετούν σε εξέχουσα θέση.

Πρόκειται για την ελληνική ποικιλία που υποκλίνονται όλο και περισσότεροι ανά τον κόσμο με τα κρασιά του να προσφέρουν μία εντυπωσιακή αρωματική και γευστική πολυπλοκότητα και ξεχωριστή γκάμα όσον αφορά το στυλ. Τα αρώματα που πρωταγωνιστούν είναι κυρίως των εσπεριδοειδών όπως αυτών του λεμονιού και του γκρέιπφρουτ που συνδυάζονται αρμονικά με νότες άγουρων ροδάκινων καθώς και με αρώματα τσακμακόπετρας, μπαρουτιού με έντονη την αίσθηση ορυκτότητας.

Στην περίπτωση που δεχτεί το άγγιγμα του βαρελιού ή την παραμονή με τις οινολάσπες μεταμορφώνεται, αποκτώντας πιο λιπαρή αίσθηση με τα αρώματα της βανίλιας, των ζυμών και του καπνού να εντείνονται όπως επίσης και εκείνων του μελιού και της μαρμελάδας ροδάκινο και πορτοκάλι, των ξηρών καρπών και των βοτάνων.

Σε αυτή την περίπτωση λοιπόν αφήνει πίσω του το νευρικό του χαρακτήρα χαρίζοντας ένα πολύπλοκο μπουκέτο αρωμάτων με αρμονικό και κομψό αποτέλεσμα και σαφώς δυνατό στόμα. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι σε αυτή την ποικιλία, η παλαίωση της πάει γάντι. Για αυτό λοιπόν αφήστε άφοβα μία, δύο ή και τρεις φιάλες στη κάβα σας για περισσότερα από 5,7 ή 9 χρόνια και το αποτέλεσμα που θα λάβετε θα είναι θαυμάσιο. Αυτό σημαίνει ότι φυσικά έχει άριστο δυναμικό παλαίωσης με τον χρόνο σίγουρα να δικαιώνει τον κάθε οινόφιλο για την αναμονή του.

Βεβαίως η συγκεκριμένη βασίλισσα ποικιλία όταν συνδυαστεί με το Αθήρι και το Αηδάνι δημιουργεί τον αξεπέραστο επιδόρπιο οίνο, το φημισμένο Vinsanto το οποίο ανήκει στην κατηγορία των κρασιών Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (Π.Ο.Π Σαντορίνης). Όσον αφορά την αναλογία η ποικιλία Ασύρτικο πρέπει να είναι τουλάχιστον στο 51% της ποσότητας με το υπόλοιπο ποσοστό να το καλύπτουν οι άλλες δύο λευκές ποικιλίες.

Από τη Σαντορίνη μέχρι τη Θηρασιά, -Οίνος- γένους -Θηλυκού-

Τι καλύτερο από ένα άκρως οινικό ταξίδι σε Θήρα και Θηρασιά με “συνοδοιπόρους” κάποιες από τις γυναικείες προσωπικότητες στο χώρο του κρασιού της Σαντορίνης, οι οποίες δίνουν το δικό τους story για το αμπέλι και το terroir, την παραγωγή και την φιλοξενία, το marketing και την εξωστρέφεια αλλά και για όλες εκείνες τις στιγμές που δεν έχουν μόνο ευχαρίστηση αλλά και άγχος, ανασφάλεια και ανησυχία. Ταυτόχρονα 6 ξεχωριστές ετικέτες “προσγειώνονται” στο δικό σου τραπέζι γευσιγνωσίας γιατί όπως κάθε νέα σεζόν έτσι και αυτή θέλει και απαιτεί τι άλλο, το Ασύρτικο της.

Ιωάννα Βαμβακούρη

Οινολόγος και συνιδιοκτήτρια του οινοποιείου “Μικρά Θήρα”

“Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη προκλήσεις, καθώς προσπαθούμε να ισορροπήσουμε την παραδοσιακή σοφία του Σαντορινιού αμπελώνα με την καινοτομία και την εξωστρέφεια. Η δική μας αφοσίωση πηγάζει από την ίδια τη γη. Ο αμπελώνας της Σαντορίνης, με τις ελάχιστες βροχοπτώσεις, την ηφαιστειακή γη, τους ισχυρούς ανέμους, την έντονη ηλιοφάνεια και τα αυτόριζα κλήματα, απαιτεί μια διαφορετική προσέγγιση δουλειάς. Για εμάς, η αγάπη για το χώμα και το αμπέλι είναι τρόπος ζωής. Η διατήρησή της εμβληματικής ποικιλίας Ασύρτικο, απαιτεί προσοχή, ώστε να διαφυλάξουμε την αυθεντικότητά της, να ενισχύσουμε τη διεθνή της φήμη και να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής. Γιατί είναι μία ιστορία μακρά και αξίζει να συνεχιστεί”.

Αγάπη Ι. Ρούσσου 

Υπεύθυνη Φιλοξενίας στο Οινοποιείο  Ρούσσος 1836

“Το πιο σημαντικό είναι το μοίρασμα του Πολιτισμού, ειδικά σε ένα οινοποιείο, 7 γενεών από το 1800. Η ευθύνη της επικοινωνίας των ορθών πληροφοριών: της ιστορίας, της γεωλογίας, της αμπελουργίας, της λαογραφίας και της παράδοσης, της επιστημονικής γνώσης, του πάθους που κρύβεται πίσω από το δημιούργημα που λέγεται Θηραϊκός Οίνος. Το να φιλοξενούμε ανθρώπους απ’ όλο τον κόσμο στο σπίτι μας, στην Σαντορίνη, στο οινοποιείο μας είναι κάτι το Ιερό για μένα. Είναι ευθύνη. Στόχος μου είναι να κατορθώσω να επικοινωνήσω στον κάθε επισκέπτη το συναίσθημα του oινικού μας pολιτισμού. Και αυτό είναι κάτι που όταν το συμβαίνει, το προδίδουν τα μάτια των ανθρώπων. Φροντίζουμε λοιπόν τόσο για το πνεύμα όσο και για το οινό-πνευμα που θα σας διαθέσουμε. Και η Φροντίδα είναι γένους θηλυκού”.

Σάρα Ιακωβίδου

Οινολόγος Κτήματος Σιγάλα

“Είναι εξαιρετικό που βλέπουμε πολλές γυναίκες οινοποιούς, οινολόγους, αμπελουργούς, στελέχη marketing και πωλήσεων, γυναίκες στην πρώτη γραμμή. Είτε αυτές είναι η νέα γενιά που συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση στο κρασί, είτε έχουν δει στον κλάδο το επαγγελματικό τους μέλλον και έχουν μπει αυτόνομα. Όλες επηρεάζουν την οινική κουλτούρα με τον τρόπο τους, αφήνοντας δυναμικά το δικό τους στίγμα. Να πω μόνο ότι στη Σαντορίνη όπου ζω τα τελευταία χρόνια, η πλειοψηφία των οινολόγων είναι γυναίκες. Και πράγματι, οι γυναίκες έχουν περισσότερες προκλήσεις να αντιμετωπίσουν – και στο κρασί. Προσωπικά θεωρώ ότι το το επάγγελμά μας είναι τόσο δημιουργικό και σε γεμίζει τόσο πολύ -κάθε χρονιά μια νέα πρόκληση και μια νέα ευκαιρία να αφήσεις το δικό σου αποτύπωμα σε ένα προϊόν τόσο σαγηνευτικό όσο το κρασί. Σε αυτή την πρόκληση και σε αυτή την ευκαιρία πρέπει να εστιάζουμε και είμαι υπερήφανη για όλες”.

Λητώ Παρασκευοπούλου 

Υπεύθυνη Παραγωγής στη ΓΑΙΑ – Σαντορίνη

“Για μένα ο κλάδος μας είναι ένα από τα πράγματα που, εκ των πραγμάτων, δίνουν πραγματικό πολιτισμικό νόημα στο νησί. Πιο πρόσφατα όμως η σημασία του κλάδου στη Σαντορίνη έχει αλλάξει. Θα εστιάσω στην κλιματική αλλαγή η οποία θα κερδηθεί μόνο όταν εντάξουμε τη βιωσιμότητα σε κάθε πτυχή του επαγγέλματος μας, πράγμα που έχει ήδη ξεκινήσει. Το μέλλον λοιπόν της Σαντορίνης βασίζεται σαφώς στις βιώσιμες πρακτικές. Τα μέτωπα είναι πολλά και δύσκολα αλλά ευτυχώς υπάρχει κοινότητα, ικανότατα άτομα με μεγάλη αφοσίωση στον κλάδο και όρεξη για δουλειά, ενώ οι γραμμές επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ των οινοποιείων είναι πιο ανοιχτές από ποτέ. Αυτό μας δίνει τη μεγαλύτερη ελπίδα. Είναι σημαντικό να η ζώνη να έχει την συνέχεια και εξέλιξη που της αξίζει και μην ξεχνάμε όλες οι οινοπαραγωγικές ζώνες της Ελλάδας έχουν πράγματα να πουν”.

Κωνσταντίνα Χρυσού 

Συνιδιοκτήτρια Οινοποιείου Χατζηδάκη

“Το κρασί το προσεγγίζουμε ως δείγμα πολιτισμού και ανθρώπινης διασύνδεσης. Πίσω από κάθε φιάλη κρασιού υπάρχει, κόπος, όραμα, μεράκι, πάθος, γνώση, αφοσίωση, σεβασμός στους αμπελουργούς μας και στον αμπελώνα. Συνεπώς δεν το αντιμετωπίζουμε απλώς ως ένα προϊόν τεχνολογικό. Δεν κοιτάζουμε τα νούμερα, δεν το βλέπουμε ως μέσον πλουτισμού ή προσωπικής προβολής. Ίσως αυτό είναι που περνάει και στο τελικό προϊόν, η φιλοσοφία μας που έχει να κάνει με μια πιο βαθιά ανάγκη έκφρασης μέσα από τη δουλειά της ομάδας μας. Εστιάζουμε ενδελεχώς από το 1997 έως σήμερα στη παραγωγή οίνων που αποτελούν Προιόντα Βιολογικής Γεωργίας καθώς σε κάθε αμπελώνα που φύεται εφαρμόζεται βιολογική καλλιέργεια. Για εμάς αυτό είναι μέγιστης αξίας και οινικής κουλτούρας και αποτελεί ευθύνη και υποχρέωση μας να το συνεχίσουμε”.

Κωνσταντίνα Αργυρού

Οινολόγος στο Santo Wines

“Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για έναν τομέα απαιτητικό και με προκλήσεις ειδικά για μια γυναίκα που κακά τα ψέματα  πρέπει να προσπαθήσει λιγάκι παραπάνω για ν΄ αποδείξει την ποιότητα της εργασίας της και συνεπώς την αξία της. Απαιτεί προσήλωση, υπομονή, και πάνω απ’ όλα, σεβασμό.  Ταυτόχρονα όμως είναι κ ένα αντικείμενο τόσο ζωντανό και δημιουργικό που μπορεί να σε κάνει να το αγαπήσεις πραγματικά ώστε να προσπαθείς πάντα για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Ως γυναίκα στον χώρο του κρασιού, έμαθα να αγαπώ την  λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην αυστηρότητα της επιστήμης και τη μαγεία της φύσης. Είναι αλήθεια μαγικό το πώς το αμπέλι προσπαθεί με κάθε τρόπο να επιβιώσει στο τόσο δύσκολο για αυτό περιβάλλον της θηραϊκής γης και πως προσαρμόζεται με την πάροδο των ετών σε κάθε δυσκολία που αντιμετωπίζει”.